
ओम् आ॒ ब्रह्म॑न् ब्राह्म॒णो ब्र॑ह्मवर्च॒सी जय- ता॒मा रा॒ष्ट्रे रा॑ज॒युः शूर॑ऽइष॒व्यो॒ऽतिव्या॒धी म॑हार॒थो जा॑यतां॒ दोग्ध्र धे॒नुर्वोढन॒ड्वाना॒शुः सप्ति॒ पुर॑न्ध- र्योषा॑ जि॒ष्णू र॑ये॒ष्ठाः स॒भेयो॒ युवास्य यज॑मानस्य वीरो जा॑यतां निका॒मेनि॑कामे नः प॒र्जन्यो वर्षतु फल॑वत्यो न॒ऽओष॑धयः पच्यन्तां योगक्ष॒मो न॑ः कल्पताम्॥ ब्रह्मन् ! स्वराष्ट्र में हों द्विज ब्रह्म-तेजधारी । क्षत्रिय महारथी हों अरिदल-विनाशकारी ॥ होवें दुधारू गौएँ पशु अश्व आशुवाही। आधार राष्ट्र की हों नारी सुभग सदा ही ॥ बलवान् सभ्य योद्धा यजमान-पुत्र होवें । इच्छानुसार वर्षे पर्जन्य ताप धोवें ॥ फल-फूल से लदी हों औषध अमोघ सारी । हो योगक्षेमकारी स्वाधीनता हमारी॥ ओम् । भूर्भुवः स्वः । तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्यं॒ भर्गो दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो यो नः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥ सच्चिदानन्द, सकल जगदुत्पादक, प्रकाशकों के प्रकाशक, परमात्मा के सर्वश्रेष्ठ, पापनाशक तेज का हम ध्यान करते हैं। वह परमेश्वर हमारी बुद्धि और कर्मों को उत्तम प्रेरणा करे अर्थात् बुरे कर्मों से छुड़ाकर अच्छे कामों में प्रवृत्त करे । समर्पणम् हेईश्वर दयानिधे! भवत्कृपयानेन जपोपासना- दिकर्मणा धर्मार्थकाममोक्षाणां सद्यः सिद्धिर्भवेन्नः । नमस्कार-मन्त्रः ओं नमः॑ः शम्भ॒वाय॑ च मयोभ॒वाय॑ च॒ नम॑ः शङ्कराय॑ च मयस्क॒राय॑ च॒ नम॑ः शि॒वाय॑ च शि॒वत॑राय च ॥ जो सुखस्वरूप और संसार के उत्तम सुखों को देनेवाला, कल्याण का कर्त्ता, मोक्षरूप और धर्म के कामों को ही करनेवाला, अपने भक्तों को धर्म के कामों में युक्त करनेवाला, अत्यन्त मङ्गलरूप और धार्मिक मनुष्यों को मोक्ष देनेहारा है उसको हमारा बारम्बार नमस्कार हो । इति सन्ध्योपासनविधिः अङ्गस्पर्शमन्त्राः ओं वाङ्म आस्येऽस्तु । ओं सोर्मे प्राणोऽस्तु । ओम् अक्ष्णोर्मे चक्षुरस्तु । ओं कर्णयोर्मे श्रोत्रमस्तु । इस मन्त्र से दोनों कान, ओं बाह्वोर्मे बलमस्तु । ओम् ऊर्वोर्म ओजोऽस्तु । ओम् अरिष्टानि मेऽङ्गानि तनूस्तन्वा मे सह सन्तु । अथेश्वरस्तुतिप्रार्थनोपासनामन्त्राः ओं विश्वानि देव सवितर्दुरि॒ितानि॒ परा॑ सुव । यभ॒द्रं तन्न॒ आ सु॑व ॥ अर्थ-हे (सवितः) सकल जगत् के उत्पत्तिकर्त्ता, समग्र ऐश्वर्ययुक्त, (देव) शुद्धस्वरूप, सब सुखों के दाता परमेश्वर ! अथ देवयज्ञ : अग्निहोत्रम् अथ ऋत्विग्वरणम् यजमानोक्तिः - ओम् आवसोः सदने सीद । ऋत्विगुक्तिः -ओं सीदामि । यजमानोक्तिः- ओं तत्सत् श्रीब्रह्मणो द्वितीयप्रहरार्द्धे वैवस्वतमन्वन्तरेऽष्टाविंशतितमे कलियुगे कलिप्रथम- चरणेऽमुक संवत्सरे..... अयने..... ऋतौ...... मासे...... पक्षे..... तिथौ..... दिवसे..... लग्ने..... मुहूर्ते..... अत्र..... अहम्..... कर्मकरणाय भवन्तं वृणे । ऋत्विगुक्तिः - वृतोऽस्मि । ओम् अमृतोपस्तरणमसि स्वाहा ॥ ओम् अमृतापिधानमसि स्वाहा ॥ ओं सत्यं यशः श्रीमयि श्रीः श्रयतां स्वाहा ॥ ओम् ।प्राची॒ दिग॒ग्निरधि॑पतरसि॒तो र॑क्षि॒तादि॒त्या इ॒ष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्विष्मस्तं वो॒ जम्मे॑ दध्मः ॥ दक्षि॑णा॒ दिगिन्द्रोऽधि॑पति॒स्तिर॑श्चिराजी रक्षिता पि॒तर॒ इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो ईस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्विष्मस्तं वो॒ जम्मे॑ दध्मः ॥ प्रतीची दिग्वरु॒णो ऽधि॑पतः पृदा॑कृ॒ रक्षतान्न- मिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षतृभ्यो नम इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्विष्मस्तं वो॒ जम्मे॑ दध्मः ॥ उदच दिक् सोमोऽधि॑पतिः स्व॒जो र॑क्षि॒ता- शनि॒रिष॑वः । तेभ्यो॒ नमो॑ोऽधि॑पतभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो ईस्मान् द्वेष्टि॒ यं वयं द्विष्मस्तं वो जम्भै दध्मः ॥ ध्रुवा दिग्विष्णुरधि॑पतिः क॒ल्माष॑ग्रीवो रक्षि॒ता वी॒रुध॒ इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो ईस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्विष्मस्तं वो जम्भै दध्मः ॥ ॥ ओ३म् ॥ अथाचमनमन्त्रः ओं शन्नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑य॒ ऽआपो॑ भवन्तु पी॒तये॑ । शँयोर॒भिस्त्र॑वन्तु नः ॥ अथेन्द्रियस्पर्शमन्त्राः ओं वाक् वाक् । ओं प्राणः प्राणः । ओं चक्षुश्चक्षुः । ओं श्रोत्रं श्रोत्रम् । ओं नाभिः । ओं. हृदयम् । ओं कण्ठः। ओं शिरः । ओं बाहुभ्यां यशोबलम् । ओं करतलकरपृष्ठे। ओं भूर्भुवः स्वरग्निवाय्वादित्येभ्यः प्राणापान- व्यानेभ्यः स्वाहा ॥ इदमग्निवाय्वादित्येभ्यः प्राणा- पानव्यानेभ्यः - इदन्न मम ॥ ओम् आपो ज्योती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरों स्वाहा ॥ ओं या॑ मे॒धां दे॑व॒ग॒णाः पि॒तर॑श्चा॒पास॑ते । तया॒ माम॒द्य मे॒धयाऽग्ने॑ मे॒धाव॑िनं कुरु स्वाहा॑ ॥ ओं विश्वानि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव । यद् भ॒द्रं तन्न॒ आ सु॑व॒ स्वाहा॑ ॥ ओम् अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒येऽअ॒स्मान् विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒ध्य॒स्मज्जु॑हु॒रा॒णमेन भूमि॑ष्ठान्ते॒ नम॑ऽउक्तं विधेम॒ स्वाहा॑ ॥ ओम् अ॒ग्निर्ज्योति॒र्ज्योति॑र॒ग्निः स्वाहा॑ ॥ ओम् अ॒ग्निर्वर्चो॒ ज्योति॒र्व॑र्च॒ स्वाहा॑ ॥ ओम् अ॒ग्निज्यो॑ति॒ज्र्ज्योति॑र॒ग्निः स्वाहा॑ ॥ ओम् स॒जूर्दे॒वेन॑ सवि॒त्रा स॒जूरात्र्येन्द्र॑व॒त्या । जुषा॒णो अ॒ग्निर्वे॑तु॒ स्वाहा॑॥ ॥ ओं भूरग्नये प्राणाय स्वाहा ॥ इदमग्नये प्राणाय - इदन्न मम ॥ ओं भुवर्वायवेऽपानाय स्वाहा ॥ इदं वायवेऽपानाय - इदन्न मम ॥ ओं स्वरादित्याय व्यानाय स्वाहा ।। इदमादित्याय व्यानाय - इदन्न मम ॥ ओं भूर्भुवः स्वरग्निवाय्वादित्येभ्यः प्राणापान- व्यानेभ्यः स्वाहा ॥ इदमग्निवाय्वादित्येभ्यः प्राणा- पानव्यानेभ्यः - इदन्न मम ॥ ओं आपो ज्योती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरों स्वाहा ॥ ॥ ओं या॑ मे॒धां दे॑व॒ग॒णाः पि॒तर॑श्चा॒पास॑ते। तया॒ माम॒द्य मे॒धयाऽग्ने॑ मे॒धावि॑नं कुरु स्वाहा॑ ॥ ॥ ओं विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒ितानि॒ परा॑ सु॒व । यद् भ॒द्रन्तन्न॒ आ सु॑व ॥ महामृत्युञ्जयमन्त्र ओ३म् त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्

